Waar staat AI over vijf jaar? Mijn visie op de komende fases van versnelling

Bijna wekelijks krijg ik meerdere keren dezelfde vraag: waar staan AI en technologie over drie tot vijf jaar? Mensen stellen hem omdat ik vaak een stap voor lig en ze hopen op antwoorden. Richting voor hun strategie, houvast voor hun organisatie en soms ook zekerheid over hun eigen baan of die van hun mensen. Het is een vraag naar een blik in de toekomst.

Eerlijk is eerlijk: die glazen bol heb ik ook niet. Het AI-geweld dendert door en er komen dagelijks zo veel nieuwe updates bij dat het zelfs voor ons als Mr Copilot een uitdaging is om alles te volgen, te testen en mee te nemen. Laat staan een IT-team binnen een organisatie, een IT-dienstverlener, een directie of de medewerker op de werkvloer. Doordat AI inmiddels ook zelf AI bouwt gaan de ontwikkelingen sneller dan wij als mensen kunnen bijbenen. En daar zit precies de paradox: AI kan vandaag al ontzettend veel, maar we zijn nog lang niet zover dat we het ook echt uitnutten.

Toch durf ik een aantal lijnen te trekken. Niet als voorspelling, maar als richting. Dit zijn de vier pijlers waar ik de komende jaren op let.

De zes fases van versnelling

De makkelijkste manier om grip te krijgen op al dat geweld is door het op te delen in fases. Ik onderscheid er zes, en het opvallende is dit: technisch zitten we inmiddels in fase 6, terwijl veel bedrijven voor hun eigen versnelling nog ergens rond fase 1 of 2 hangen. Die kloof tussen wat kan en wat we doen is het echte verhaal van dit moment.

Fase 1: het antwoord. Het begon met de AI-chat. Je stelt een vraag en krijgt een antwoord op basis van een large language model. Voor het eerst kon je kennis ontsluiten in gewone mensentaal. Krachtig, maar het bleef bij praten: jij moest met dat antwoord vervolgens zelf aan de slag.

Fase 2: de creatie. Daarna leerde AI niet alleen antwoorden maar ook maken. Documenten, afbeeldingen, samenvattingen, presentaties en code rolden er kant-en-klaar uit. De blanco pagina verdween. Het ongemak zat hem erin dat die output nog losstond van je echte werk: je knipte en plakte tussen tools door.

Fase 3: de integratie. Vervolgens kwam AI naar je werk toe in plaats van andersom. Copilot ging in Word, Excel, Outlook en Teams zitten, zodat je AI toepast midden in je dagelijkse processen. Je hoefde je werk niet meer te onderbreken om hulp te halen. Toch bleef het sturen op handeling-na-handeling: jij gaf nog elke stap aan.

Fase 4: de automatisering. Daarna konden we processen echt versnellen. Met een simpele prompt of een zelfgebouwde agent automatiseer je terugkerend werk, van een goedkeuringsflow tot een agent die een afgebakende taak afhandelt. Repeterend werk verdween naar de achtergrond. De beperking: het bleven losse taken, geen samenhangend geheel.

Fase 5: het project. Met Cowork ging AI van losse handelingen naar het afhandelen van complete projecten en opdrachten. Je beschrijft de gewenste uitkomst en het systeem doet het werk: meerdere stappen, meerdere bronnen, meerdere tools, tot een afgerond resultaat. Je delegeert geen taak meer, maar een project. Eén ding bleef gelijk: jij gaf de opdracht en het startsein.

Fase 6: de autonomie. En dat is precies wat in fase 6 verdwijnt. Tot en met fase 5 draait alles op menselijke input, op actie en reactie, soms ingepland maar altijd door iemand in gang gezet. De autonome agents van fase 6 hoeven niet telkens geprompt te worden. Voorbeelden zijn OpenClaw en het op Build 2026 aangekondigde Microsoft Scout, dat Microsoft een Autopilot noemt: een always-on agent met een eigen identiteit die zelfstandig op de achtergrond doorwerkt. Dit worden AI-collega's met een rol, een takenpakket en een eigen profiel, door jou getraind om hun werk zelf te doen. Ze draaien 24 uur per dag, zeven dagen per week en nemen binnen jouw kaders zelf beslissingen en acties.

Wie deze ladder overziet, voelt de spanning: de techniek staat op fase 6, de gemiddelde gebruiker leeft nog in fase 1. En die afstand is meteen mijn tweede pijler.

De kloof tussen techniek en werkvloer

Hoe sneller de techniek beweegt, hoe groter de afstand tot de werkvloer wordt. De ontwikkelingen gaan zo hard dat medewerkers het simpelweg niet meer kunnen bijbenen. En precies daar wordt de komende jaren het verschil gemaakt: niet door wie de nieuwste tool koopt, maar door wie zijn mensen meekrijgt.

Dat is geen onderbuikgevoel. Uit onderzoek van het World Economic Forum en Accenture komt een helder patroon naar voren: succesvolle AI-adoptie wordt niet bepaald door de technologie alleen, maar door leiderschap, het opbouwen van vaardigheden en het echt inbedden van verandering. Snelheid is daarbij het onderscheidende vermogen, en veel organisaties blijven steken in pilots en experimenten. De sleutel is even simpel als ongemakkelijk: pas als medewerkers de tools daadwerkelijk gebruiken, ontstaat er waarde.

Adoptie is daarmee geen bijzaak maar de kern. Hoe zorg je dat mensen de meeste waarde uit hun tools halen en zo effectief en efficiënt mogelijk werken? Dat is precies de rol die wij als Mr Copilot actief bij onze klanten oppakken, want techniek zonder gebruik levert niets op. Wie AI alleen als kostenbesparing brengt, oogst angst. Wie het brengt als manier om mensen sterker te maken, oogst energie.

We zijn een achterstand aan het inhalen

Wat me daarbij opvalt is dat veel organisaties nu pas beginnen met het automatiseren van processen. Eigenlijk pakken ze werk op dat al jaren bleef liggen. We halen dus eerst een achterstand in, terwijl de techniek er allang was. De drempel is jarenlang menselijk geweest, niet technisch.

Dat is geen kritiek maar een geruststelling. Je hoeft niet in één sprong naar fase 6. Wie nu de basis op orde brengt, een paar processen automatiseert en zijn mensen meeneemt, bouwt precies de spierkracht op die nodig is zodra de autonome fase echt doorbreekt. De bedrijven die deze inhaalslag overslaan, zullen straks merken dat ze geen fundament hebben om autonome agents op te laten landen.

Robots plus AI: de volgende golf

De ontwikkeling waar ik zelf het meest naar uitkijk is de combinatie van robots en AI. Tot nu toe speelde de revolutie zich vooral af in software, op je scherm. De volgende golf stapt de fysieke wereld in. In Azië wordt daar in hoog tempo aan gewerkt, en wat ik erover lees opent echt een nieuw hoofdstuk.

De cijfers onderstrepen dat. Marktanalist TrendForce verwacht dat de productie van humanoïde robots in China in 2026 met zo'n 94 procent groeit, met Unitree en AgiBot samen goed voor bijna tachtig procent van de leveringen. Belangrijker nog dan de aantallen is de verschuiving: large language models worden rechtstreeks in deze robots ingebouwd, waardoor de tweede helft van 2026 het kantelpunt wordt waarop de focus verschuift van techniek demonstreren naar echte gebruikswaarde leveren.

Ik ben hierin zelf van mening veranderd. Een jaar geleden vertelde ik tijdens inspiratiesessies nog dat mensen die met hun handen werken veilig zijn voor AI. Voor AI alleen klopt dat nog steeds, maar de robot met AI erin verandert dat beeld volledig. Ik verwacht dat dit de golf is die we over een paar jaar voor het eerst echt gaan voelen. Eerst bij consumenten, met robots die je vaatwasser uitruimen, je was vouwen of klusjes overnemen, denk aan de exemplaren die nu al in sommige Nederlandse restaurants rondrijden. Daarna gaat het snel richting de zakelijke markt, net zoals software-AI dat eerder deed.

En over vijf jaar?

Durf ik dan toch één keer echt vooruit te kijken? Over vijf jaar spelen robots, AI-agents en autonome agents in mijn ogen de hoofdrol. En ze hebben er een krachtige bondgenoot bij: vibe coding. Die term werd in 2025 gemunt door AI-pionier Andrej Karpathy en datzelfde jaar al uitgeroepen tot woord van het jaar. Het idee erachter is even simpel als ingrijpend: met een simpele prompt bouw je een complete applicatie of oplossing, terwijl daar vroeger weken ontwikkeling in gingen. Combineer dat met agents die niet langer solo werken maar in teams samenwerken: dan zie je iets bijzonders ontstaan. Zwermen agents die als zelfstandige digitale bedrijven software maken en oplossingen aanbieden. En kunnen ze straks ook nog AI-gedreven robots aansturen, dan verschuift niet alleen hoe we werken maar de hele markt eronder. Een razend spannende toekomst. Maar laten we niet te hard van stapel lopen: de echte winst zit erin om nu eerst je eigen fases scherp te krijgen.

Wat dit betekent voor jou

Niemand kan precies voorspellen waar we over vijf jaar staan, ikzelf ook niet. Maar de richting is glashelder: van vragen stellen naar werk uit handen geven, van losse tools naar autonome collega's en van het scherm naar de fysieke wereld. De winnaars zijn niet de bedrijven met de meeste technologie, maar de bedrijven die hun mensen meenemen en de basis nu op orde brengen.

Mijn advies is daarom verrassend nuchter: begin klein, automatiseer wat al jaren bleef liggen, leer je mensen vliegen met de tools die er nu al zijn en houd de grote bewegingen in de gaten. Dan is die volgende fase geen bedreiging die je overvalt, maar een vliegende start die je zelf in handen hebt.